Achtergrond Waterloket en Waterenquête

Wateropgaven
Binnen het bebouwde gebied zijn een viertal wateropgaven te onderscheiden:

1. Aanpak wateroverlast/schade uit riolering;
2. Aanpak wateroverlast/schade uit (regionaal) oppervlaktewater;
3. Aanpak wateroverlast/schade door grondwaterstanden;
4. Aanpak Wateroverlast/schade door slechte waterkwaliteit.

De gezamenlijke aanpak van deze vier wateropgaven vormt de integrale de stedelijke wateropgave. De uitwerking van hiervan geeft invulling aan de (werk)normen uit het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) en de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW).

Oude wateropgaven – nieuwe taakverdeling
Gemeenten krijgen als gevolg van de nieuwe wetgeving (Wet verankering en bekostiging gemeentelijke watertaken) vanaf 1 januari 2008 te maken met drie zorgplichten:

1. Afvalwaterzorgplicht;
2. Hemelwaterzorgplicht (nieuw);
3. Grondwaterzorgplicht (nieuw).

De vier in de vorige alinea beschreven wateropgaven in het bebouwde gebied zijn voor de gemeenten feitelijk geïntegreerd in deze drie zorgplichten.

Inspanningsverplichting versus resultaatverplichting
Deze zorgplichten betreffen inspanningverplichtingen. De gemeentelijke invulling (beleidsvrijheid) van deze zorgplichten dient binnen 5 jaar na 1 januari 2008 te zijn opgenomen in een verbreed gemeentelijke rioleringsplan (VGRP).

Vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) geldt voor de ecologische en chemische (grond)waterkwaliteit echter wel een resultaatverplichting. De gemeente dient deze resultaatverplichting (via de zorgplichten) te verankeren in het VGRP. Indirect geldt voor de invulling van de zorgplichten dus wel een resultaatverplichting.

Waterloket
De Wet verankering en bekostiging gemeentelijke watertaken legt de “loketfunctie voor burgers en bedrijven” voor alle ‘facetten van water’ in het bebouwde gebied neer bij de gemeenten.

Risico-denken
Steeds meer gemeenten raken zich bewust van de beleidsvrijheid voor de invulling van de zorgplichten. Naast de harde (KRW) en “zachte” (Nationaal Bestuursakkoord Water) (werk)normen staat voor gemeenten bij de uitvoering van haar taken en verantwoordelijkheden in het bebouwde gebied het zogenaamde “risico-denken” centraal in plaatst van het “norm-denken”:

“Wat accepteren we als gemeente en wat mag absoluut niet gebeuren?”

Welke risico's

• Indien de stedelijke wateropgave niet integraal in beeld wordt gebracht, bestaat het risico op extra kosten bij het uitvoeren van maatregelen. Deze maatregelen zijn dan namelijk gebaseerd op enkel grondwateroverlast, oppervlaktewateroverlast etc. Door deze wateropgaven echter integraal te benaderen, kunnen nieuwe inzichten leiden tot grote kostenbesparingen.
• Indien de stedelijke wateropgave niet samen met de regionale wateropgave in beeld wordt gebracht, bestaat het risico dat “win-win situaties” niet optimaal worden benut. Ruimte in het regionale watersysteem kan in bepaalde gevallen gebruikt worden voor de berging van (hemel)water uit het stedelijke gebied.
• De verwachte klimaatontwikkeling geeft een risico op toenemende wateroverlast/schade voor alle vier de hierboven beschreven wateropgaven.
• De nieuwe zorgplichten voor de gemeente kunnen (bij gelijkblijvende ambitie voor de oude wateropgaven) leiden tot een toename in de kosten van het gemeentelijke waterbeheer. Indien dit niet op de juiste wijze wordt gecommuniceerd naar burgers en bedrijven bestaat het risico dat burgers en bedrijven de gemeente niet begrijpen (verhuizen).
• Indien binnen de gemeente geen gezamenlijk (overheden, burgers en bedrijven) beeld over geaccepteerde wateroverlast is, bestaat het risico op “claims” vanuit burgers en bedrijven.

Risicokaart Stedelijk Water
Om de integrale waterrisico’s in beeld te brengen, heeft Royal Haskoning een methodiek ontwikkeld: De Risicokaart Stedelijk Water. Deze kaart geeft in één oogopslag een ruimtelijk beeld van de hierboven beschreven risico’s voor een stadsdeel, wijk of zelf de gehele gemeente. Op basis van deze kaart kunnen integrale en de meest kosteneffectieve maatregelen bepaald worden voor de invulling van de zorgplichten (integrale stedelijke wateropgave) in het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. Wij maken graag een afspraak met u om de mogelijkheden voor uw eigen Risicokaart Stedelijk Water nader te bespreken.